Doradztwo zawodowe

        • Informacje ogólne

        • Doradztwo zawodowe w szkole podstawowej

          Świadomy wybór kierunku kształcenia i przyszłej drogi zawodowej przez uczniów jest jednym z niezbędnych elementów skutecznie realizowanej edukacji. Na potrzebę wsparcia uczniów w trafnym wyborze zawodu wskazują także pracodawcy.

          Kluczowe rozwiązania z zakresu doradztwa zawodowego w systemie oświaty określa art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Doradztwem zawodowym są objęci uczniowie wszystkich szkół publicznych i niepublicznych, z wyjątkiem szkół artystycznych, oraz wszyscy wychowankowie publicznych i niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego.

          W ustawie określono, na czym polega doradztwo zawodowe oraz jakie są jego cele na poszczególnych etapach kształcenia, wyszczególniając: 

          • orientację zawodową dla klas I-VI szkół podstawowych, która ma na celu dalsze zapoznawanie uczniów z wybranymi zawodami, kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz pobudzanie, rozpoznawanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień,
          • zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII i VIII szkół podstawowych oraz określonych szkół ponadpodstawowych.

          Dodatkowo, ustawa wskazuje, że doradztwo zawodowe jest realizowane na:

          • obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego lub kształcenia w zawodzie;
          • zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
          • zajęciach z wychowawcą.

          Za realizację doradztwa zawodowego odpowiedzialni są doradcy zawodowi, a także nauczyciele prowadzący zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnego, kształcenia zawodowego, wychowawcy klas, jak również specjaliści szkolni: pedagodzy i psycholodzy.

          Ponadto w rozporządzeniu z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego oraz rozporządzeniu zmieniającym z 20 stycznia 2026r określono treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla poszczególnych etapów edukacyjnych i typów szkół, sposób realizacji doradztwa zawodowego, a także zadania doradcy zawodowego, uwzględniając rolę doradztwa zawodowego w przygotowaniu uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia.

          Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego, zawarte w załącznikach do rozporządzenia, składają się na spójny proces realizacji doradztwa zawodowego, który powinien zapewnić uczniom wsparcie szkoły w zakresie podejmowania świadomych wyborów edukacyjnych i zawodowych.

          Nowelizacja rozporządzenia uwzględniła branżowe centra umiejętności jako nowy element w systemie doradztwa zawodowego. Placówki te będą pełniły kluczową rolę we wspieraniu szkół w organizacji doradztwa zawodowego. Do ich zadań należeć będzie m.in.: prowadzenie działalności edukacyjno-szkoleniowej, innowacyjno-rozwojowej oraz doradczo-promocyjnej.

          Branżowe centra umiejętności będą również miejscami, w których uczniowie będą mogli uczestniczyć w warsztatach, zdobywać doświadczenie zawodowe i pogłębiać swoje umiejętności, co pozwoli im lepiej przygotować się do wejścia na rynek pracy. Przepis ten już obowiązuje.

          Rozszerzono zakres wizyt zawodoznawczych, które mają na celu przybliżenie uczniom środowiska pracy w wybranych zawodach. Wizyty te będą organizowane nie tylko w podmiotach stanowiących potencjalne miejsca zatrudnienia dla absolwentów, ale także w branżowych centrach umiejętności.

          Szerokie wykorzystanie narzędzi analitycznych

          Doradcy zawodowi będą mogli dostarczyć uczniom najnowsze informacje na temat trendów na rynku pracy, uwzględniając prognozy zapotrzebowania na pracowników w poszczególnych zawodach. Prognozy te obejmują zarówno krajowy rynek pracy, jak i specyficzne zapotrzebowanie na pracowników w poszczególnych województwach.

          Rodzice uczniów będą mieli większy wpływ na proces doradztwa zawodowego

          Rozporządzenie wprowadza możliwość organizowania warsztatów oraz wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery, w których aktywnie będą uczestniczyć rodzice. Ich zaangażowanie jest kluczowe, ponieważ pozwoli na lepsze zrozumienie przez uczniów swoich predyspozycji zawodowych, a także umożliwi rodzicom świadome wspieranie swoich dzieci w wyborze kariery zawodowej.

          Współpraca przy opracowywaniu programów doradztwa zawodowego

          Wprowadzony został również obowiązek ścisłej współpracy szkół z pracodawcami przy opracowywaniu programów doradztwa zawodowego. W szczególności, szkoły są zobowiązane do opracowywania programów doradczych we współpracy z lokalnymi i regionalnymi pracodawcami oraz przedstawicielami branż.

          Wykorzystanie zasobów cyfrowych i nowoczesnych technologii

          Nowe rozporządzenie kładzie duży nacisk na wykorzystanie nowoczesnych technologii w procesie doradztwa zawodowego. Doradcy zawodowi są zobowiązani do korzystania z cyfrowych narzędzi doradczych, takich jak platformy edukacyjne, ogólnopolskie bazy zawodów, testy predyspozycji, prognozy rynku pracy oraz narzędzia komunikacji z uczniami i ich rodzicami.

          Uczniowie i ich rodziny będą mieli również dostęp do tych narzędzi w szkole lub przez platformy internetowe.

          Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego zostały opracowane przez ekspertów z zakresu poradnictwa zawodowego, jak również przedstawicieli szkół i placówek, organów prowadzących, pracodawców i związków zawodowych oraz instytucji rynku pracy w ramach projektu „Efektywne doradztwo edukacyjno-zawodowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych” zrealizowanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie.